Czy łokieć tenisisty trzeba operować?

Łokieć tenisisty, czyli zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej, to jedna z najczęstszych przyczyn bólu łokcia u osób pracujących przy komputerze, wykonujących powtarzalne ruchy nadgarstka lub trenujących sporty rakietowe. Dolegliwość potrafi być bardzo uciążliwa i utrudniać codzienne funkcjonowanie, jednak w zdecydowanej większości przypadków nie wymaga leczenia operacyjnego. Mimo to wielu pacjentów zastanawia się, czy w ich sytuacji zabieg może być konieczny — szczególnie gdy ból utrzymuje się długo lub nie reaguje na podstawowe metody leczenia. Decyzja o operacji zależy od stopnia uszkodzenia tkanek, czasu trwania objawów oraz odpowiedzi na leczenie zachowawcze. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy zabieg rzeczywiście jest wskazany, w jakich sytuacjach wystarczy terapia nieoperacyjna oraz jakie nowoczesne metody leczenia pomagają uniknąć chirurgii.

Czym jest łokieć tenisisty?

Łokieć tenisisty to przeciążeniowe uszkodzenie ścięgien prostowników nadgarstka, szczególnie mięśnia prostownika promieniowego krótkiego (ECRB). Dochodzi w nim do mikrourazów i degeneracji włókien ścięgna w miejscu ich przyczepu do kości.

Wbrew nazwie choroba rzadko dotyczy sportowców — częściej osób pracujących:

• przy komputerze
• z narzędziami
• manualnie
• w powtarzalnych ruchach nadgarstka.

Najbardziej typowe objawy to ból po zewnętrznej stronie łokcia, trudność z chwytaniem przedmiotów, ból przy podnoszeniu kubka, otwieraniu drzwi czy noszeniu zakupów.

Kiedy warto zgłosić się do specjalisty?

Konsultacja w klinice leczenia bólu jest wskazana, gdy:

• ból utrzymuje się dłużej niż 6–8 tygodni
• dolegliwości powracają lub nasilają się
• ból utrudnia pracę, sport lub codzienne czynności
• występuje osłabienie chwytu lub tkliwość na zewnętrznej stronie łokcia,
• standardowe leczenie nie przyniosło poprawy.

W TAME Clinic specjalista oceni, czy wystarczy rehabilitacja, nowoczesne metody interwencyjne, czy — w wyjątkowych przypadkach — konieczne jest skierowanie na zabieg chirurgiczny.

Czy łokieć tenisisty trzeba operować?

W zdecydowanej większości przypadków łokieć tenisisty nie wymaga leczenia operacyjnego. Aktualne wytyczne ortopedyczne oraz doświadczenie kliniczne pokazują, że zabieg jest potrzebny jedynie u niewielkiego odsetka pacjentów — szacuje się, że dotyczy to około 5–10% przypadków, zwykle tych o najbardziej przewlekłym i opornym na leczenie przebiegu.

Operacja nie jest więc pierwszym krokiem terapeutycznym, nawet jeśli ból jest silny czy utrudnia codzienne funkcjonowanie. Wynika to z faktu, że charakterystyczne dla łokcia tenisisty zmiany — mikrourazy i degeneracja włókien ścięgna — bardzo dobrze reagują na leczenie zachowawcze, w tym fizjoterapię oraz modyfikację obciążeń.

W praktyce oznacza to, że u większości pacjentów dolegliwości stopniowo ustępują dzięki:

• odpowiednio prowadzonym ćwiczeniom
• technikom manualnym i terapii tkanek miękkich
• unikaniu ruchów nadmiernie przeciążających ścięgno
• korekcie wzorców ruchowych i ergonomii pracy
• nowoczesnym metodom leczenia bólu ukierunkowanym na proces degeneracyjny ścięgna.

Dopiero gdy mimo prawidłowego, wielomiesięcznego leczenia zachowawczego ból nie ustępuje, a badania obrazowe wskazują na znaczne uszkodzenie włókien, rozważa się leczenie operacyjne. Jest to więc rozwiązanie dla pacjentów z przewlekłym bólem utrzymującym się najczęściej powyżej 6–12 miesięcy, którzy nie odnieśli poprawy mimo zastosowania standardowych oraz zaawansowanych metod terapeutycznych.

Kiedy łokieć tenisisty wymaga operacji?

Choć leczenie zachowawcze jest podstawą terapii i przynosi poprawę u zdecydowanej większości pacjentów, istnieją sytuacje, w których operacja staje się realną opcją. Zwykle dotyczy to przypadków zaawansowanej degeneracji ścięgien, utrwalonych zmian strukturalnych oraz bólu, który utrzymuje się mimo intensywnego, prawidłowo prowadzonego leczenia nieoperacyjnego.

Operację rozważa się, gdy:

• objawy trwają ponad 6–12 miesięcy
• ból jest na tyle silny, że znacznie ogranicza pracę i codzienne czynności
• pacjent przeszedł pełny cykl fizjoterapii — ćwiczenia ekscentryczne, techniki manualne, terapię tkanek miękkich, reedukację ruchową
• zastosowano inne formy leczenia zachowawczego (np. farmakologiczne, przeciwbólowe) — bez poprawy
• USG lub rezonans magnetyczny potwierdzają rozległą degenerację włókien ścięgna lub zmiany, które mogą nie ulec samoistnej odbudowie.

Wskazaniem nie jest sam ból, lecz brak poprawy pomimo pełnego, właściwego i regularnego leczenia oraz postępująca dysfunkcja.

Nawet jednak w takich sytuacjach decyzja o zabiegu powinna być poprzedzona konsultacją specjalisty leczenia bólu i ortopedy — ponieważ istnieją nowoczesne, małoinwazyjne metody, które umożliwiają poprawę nawet w bardzo przewlekłych przypadkach.

Czy operacja łokcia tenisisty jest skuteczna?

Operacja polega na usunięciu zmienionej chorobowo części ścięgna oraz stymulacji gojenia przyczepu. Daje poprawę u części pacjentów, jednak:

• wymaga okresu rekonwalescencji
• wiąże się z ryzykiem powikłań
• czas powrotu do sprawności to zwykle kilka tygodni do kilku miesięcy,
• nadal konieczna jest rehabilitacja po zabiegu.

Dlatego chirurgia pozostaje metodą ostateczną — stosowaną wtedy, gdy wszystkie inne możliwości zostały wyczerpane.

Dlaczego większość pacjentów dobrze reaguje na leczenie nieoperacyjne?

W łokciu tenisisty dominuje tendinopatia, czyli proces degeneracyjny włókien ścięgna, a nie klasyczne zapalenie. Oznacza to, że problem wynika z mikrourazów, przeciążeń, kumulowanego naprężenia i nieprawidłowych wzorców pracy mięśni i ścięgien.

Dlatego kluczowe jest:

• zmniejszenie przeciążeń
• odtworzenie prawidłowej napięciowości tkanek
• przywrócenie zdolności ścięgna do przenoszenia sił
• poprawa biomechaniki ruchu
• regeneracja i przebudowa włókien ścięgna.

Proces gojenia tendinopatii jest powolny, ale wysoka skuteczność leczenia zachowawczego wynika z faktu, że ścięgno potrafi się odbudowywać pod wpływem odpowiednich bodźców — zwłaszcza ćwiczeń ekscentrycznych i technik manualnych.

W efekcie nawet długotrwałe dolegliwości często ustępują bez konieczności chirurgii.

Metody leczenia łokcia tenisisty bez operacji

Leczenie łokcia tenisisty w większości przypadków opiera się na metodach zachowawczych, które pozwalają odbudować uszkodzone ścięgno, zmniejszyć ból i przywrócić sprawność bez konieczności zabiegu chirurgicznego. Terapia powinna być kompleksowa i obejmować kilka uzupełniających się elementów.

1. Fizjoterapia – podstawa terapii tendinopatii

To najskuteczniejsza forma leczenia, ukierunkowana na przebudowę włókien ścięgna i poprawę jego funkcji. Obejmuje:

• ćwiczenia ekscentryczne i izometryczne, które stymulują regenerację ścięgna
• terapię manualną (mobilizacje, masaż poprzeczny, terapia tkanek miękkich)
• reedukację ruchową, czyli naukę prawidłowych wzorców pracy nadgarstka i łokcia
• korekcję postawy i ergonomii, zwłaszcza u osób pracujących przy komputerze.

Regularna fizjoterapia pozwala zredukować ból i przywrócić pełną funkcję u większości pacjentów.

2. Modyfikacja aktywności i odciążenie ścięgien

Leczenie wymaga ograniczenia czynności nasilających ból — głównie powtarzalnych ruchów nadgarstka i mocnego chwytu. Nie oznacza to jednak unieruchomienia. Kontrolowany, stopniowy ruch jest niezbędny do prawidłowej przebudowy ścięgna.

Pomocne mogą być:

• przerwy w pracy
• ergonomiczne ustawienie stanowiska
• ortezy odciążające lub taping.

3. Leczenie farmakologiczne – wsparcie doraźne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą zmniejszyć ból w okresie zaostrzenia, ale nie wpływają na przyczynę choroby. Stosuje się je krótkotrwale jako element wspomagający terapię.

4. Fizykoterapia i metody wspierające

W wybranych przypadkach pomocne są zabiegi takie jak:

• laser wysokoenergetyczny
• ultradźwięki
• fala uderzeniowa (we właściwych wskazaniach)
• krioterapia.

Mają na celu zmniejszenie bólu i poprawę warunków do pracy ścięgna podczas rehabilitacji.

5. Nowoczesne metody leczenia łokcia tenisisty

U części pacjentów dolegliwości utrzymują się mimo prawidłowego leczenia zachowawczego. Zanim rozważy się operację, warto wykorzystać rozwiązania małoinwazyjne.

TAME – przezskórna mikroembolizacja patologicznego unaczynienia
To nowoczesna technika stosowana w TAME Clinic, która wyłącza z krążenia drobne naczynia podtrzymujące przewlekły ból i stan zapalny ścięgna.
TAME szczególnie pomaga u pacjentów:

• z bólem trwającym dłużej niż 6 miesięcy
• z tendinopatią potwierdzoną badaniem obrazowym
• opornych na klasyczną fizjoterapię.

TAME – przezskórna mikroembolizacja patologicznego unaczynienia

W TAME Clinic to jedna z kluczowych metod stosowanych w przewlekłych tendinopatiach, w tym w łokciu tenisisty.

Na czym polega? TAME wyłącza z krążenia te drobne, patologiczne naczynia, które „dokarmiają” przewlekły stan zapalny ścięgna i podtrzymują ból.

Efekty:

• redukcja przewlekłego bólu
• zmniejszenie stanu zapalnego
• poprawa funkcji i siły
• skuteczność nawet wtedy, gdy fizjoterapia nie przyniosła pełnego efektu.

TAME jest szczególnie pomocne u osób, które mają:

• przewlekłe objawy > 6 miesięcy,
• zmiany degeneracyjne potwierdzone badaniem obrazowym,
• ból oporny na standardowe leczenie,
• ograniczoną funkcję mimo fizjoterapii.

Dzięki temu wielu pacjentów może uniknąć operacji, która wiąże się z okresem rekonwalescencji i ryzykiem powikłań.

Czy łokieć tenisisty trzeba operować?

W 90–95% przypadków nie.

• Leczenie zachowawcze i fizjoterapia dają bardzo dobre efekty.
• Operację rozważa się dopiero wtedy, gdy objawy trwają ponad 6–12 miesięcy i nie reagują na leczenie.
• Nowoczesne metody interwencyjne, takie jak TAME, często pozwalają uniknąć operacji.
• Im szybciej wdroży się prawidłowe leczenie, tym większa szansa na pełny powrót do sprawności bez chirurgii.